سیستم-خنک-کننده-اتومبیل

سیستم-خنک-کننده-اتومبیل

سیستم خنک کننده

چون در موتور عمل احتراق صورت می گیرد بنا براین درقطعات داخل موتور اتومبیل حرارت تولید می شود و اگراین حرارت به وسیله دستگاه خنک کننده گرفته نشود، باعث خسارات زیادی می گردد و از طرفی کمبودحرارت نیز باعث خرابی موتور خواهد شد پس موتور باید همیشه دارای حرارت متعادل باشد. بهترین حرارت برای موتورها متفاوت است ، برای مثال بهترین دمای کارکرد برای پژو ۴۰۵ ( ۹۰ درجه ) میباشد در حالی که برای پژو ۲۰۶ این دما به ( ۹۵ درجه ) میرسد و فن دور کند آن در دمای ( ۹۸ درجه ) شروع به کار میکند. دراتومبیل های امروزی دما با استفاده از آب یا مایع خنک کننده ثابت نگه داشته می شود.

گردش  آب به وسیله پمپ

به این صورت که در اطراف سیلندرهای موتور که محفظه های انفجار هستند، آب به وسیله یک پمپ به گردش درآمده و گرمای موتور را به خود جذب می کند. برای حرکت آب در این نواحی، مجاری مخصوصی در اطراف سیلندرها تعبیه شده است.

پس از جذب دمای موتور

سیستم خنک کننده پس از جذب دمای موتور آب داغ شده و به حرکت خود به سوی خارج از موتور ادامه می دهد. پس از خروج از موتور وارد محفظه مشبکی به نام رادیاتور می شود. در رادیاتور به دلیل تبادل حرارتی بالای آن با هوا، گرمای آب گرفته شده و آب مجدداً خنک می شود. سپس آب خنک شده مجدداً به سوی موتور حرکت می کند و این چرخه از نو آغاز می شود.

انواع دستگاههای خنک کننده

الف)دستگاه خنک کننده مستقیم، که کلیه دستگاه با هوا خنک می شود.
ب) دستگاه خنک کننده غیر مستقیم، که کلیه دستگاه با آب خنک می شودو دارای رادیاتور می باشند.

متعلقات دستگاه خنک کننده:

الف )شیلنگ تحتانی
ب) پمپ آب
پ) تسمه
ج) بدنه سیلندر
د) رادیاتور
ه) سرسیلندر
و) ترموستات
ز) شیلنگ فوقانی
ح) پروانه

رادیاتور :

مخزنی از جنس مس یا آلمینیوم می باشد که با توجه به کانالهای تعبیه شده در آن ،سیستم خنک کننده  وظیفه انتقال حرارت موجود در آب را به عهده دارد بنابراین بایستی همواره کنترل نمود که سطح آب در مخزن رادیاتور بیش از دو سانتیمتر پائین تر از دهانه مخزن نباشد. رادیاتور محفظه ای مشبک برای خنک کردن آبی است که با از گرفتن گرمای موتور داغ شده و از آن خارج می شود. فضای داخل رادیاتور به صورت شبکه بندی بوده و  تبادل حرارتی بسیار زیادی با هوا داشته و آب داغ را به سرعت خنک کرده و آماده انتقال مجدد به موتور می کند.

رادیاتور

رادیاتور

رادیاتور در دو نوع عمده تولید می شود. رادیاتور عمودی که در آن آب از بخش بالا وارد شده و پس از خنک شدن از کف رادیاتور روانه موتور می شود. رادیاتور افقی که در آن آب از یک طرف رادیاتور وارد شده و پس از پیمودن عرض رادیاتور از طرف دیگر خارج می شود.

پروانه – فن رادیاتور :

وسیله که از موتور به وسیله تسمه و در بعضی خودروها توسط الکتروموتور انرژی لازم را دریافت می نماید و کار آن، مکش هوا از شبکه های رادیاتور و خنک نمودن آب رادیاتور می باشد.

پمپ آب:

پمپ آّب

پمپ آّب

وسیله ای است که به منظور گردش سریع و راحت آب موجود در رادیاتور و در اطراف موتور بکار رفته و حرکت آن از طریق موتور و تسمه پروانه تامین می گردد بدین صورت که چون همیشه در قسمت پائین رادیاتور آب خنک و در بالای آن آب گرم(برگشت داده شده از موتور)وجود دارد، لذا برای رساندن آب جهت خنک کردن قطعات موتور از شیلنگ پائین رادیاتور ،آب بوسیله مکش حاصل از واترپمپ وارد کانالهای بدنه سیلندرهای موتور شده و پس از گردش در اطراف سیلندرها و خنک کردن آنها ،در حالیکه خود آب مقداری گرم شده از طریق کانالهای سیلندر به گرمترین نقطه موتور که سرسیلندر ها می باشد هدایت و پس از عبور از اطراف سوپاپها وشمعها و خنک نمودن آنها از طریق ترموستات و لوله های بالا جهت خنک شدن مجدد وارد رادیاتور می گردد.

ترموستات:

ترموستات

ترموستات

سوپاپی است که درمسیر راه آب برگشتی از موتور به رادیاتور قراردارد و کار آن ثابت نگهداشتن دمای آب موتور می باشد و بخشی از سیستم خنک کننده میباشد.
با توجه به اینکه بیشترین سائیدگی قطعات موتور زمانی است که موتور در حال سرد کار می کند. در نتیجه برای جلوگیری از این نوع سائیدگی در موتور روشهای مختلفی وجود دارد از جمله نصب ترموستات، استفاده از مواد خنک کننده و پروانه اتوماتیک را می‎توان نام برد.

منبع انبساط:

منبع انبساط ظرفی است با گنجایش حدود ۱٫۵ لیتر از جنس پلاستیک که در کنار رادیاتور نصب می‎شود. هنگام جوش آوردن و گرم شدن بیش از حد موتور، آب اضافی رادیاتور با باز شدن سوپاپ فشار در رادیاتور از طریق شیلنگ سر ریز وارد منبع انبساط می‎شود و از هدر رفتن آب جلوگیری می‎شود.
تذکر: اتومبیلهایی که منبع انبساط دارند برای اضافه کردن آب نیاز به باز کردن در رادیاتور ندارند بلکه آب را داخل منبع انبساط می‎ریزند این کار به کمتر زنگ زدن رادیاتور کمک می‎کند.
تسمه)واسطه حرکتی میباشد که حرکت را از فولی میل لنگ گرفته و به فولی واترپمپ و فولی دینام انتقال داده و باعث به گردش دراوردن واترپمپ و دینام می گردد.

تنظیم کشش تسمه پروانه:

اگر انگشت دستمان را روی تسمه گذاشته ویک کیلو گرم نیرو وارد کنیم به اندازه ۸ تا ۱۰ میلیمتر بایستی تسمه کشش داشته باشد.

ضد یخ:

آب در مقابل سرما یخ می بندد وچنانچه در زمستان ضد یخ در موتور ریخته نشود سیلندر می ترکد. برای جلوگیری از یخ زدن آب داخل موتور و رادیاتور در هوای سرد زمستان که موجب خسارت زیادی در موتور و رادیاتور می‎شود از ضد یخ استفاده می‎شود. جنس ضد یخ باید به گونه‎ای تهیه شود که اثر نامطلوب بر روی قطعات نداشته باشد .
خواص دیگر ضد یخ ، ضد زنگ و ضد جوش بودن آن است به این مفهوم که ضد یخ علاوه بر خاصیت ضد یخ داشتن از زنگ زدگی قطعات داخل موتور جلوگیری می‎کند و نقطه جوش را نیز بالا می برد. نسبت مخلوط ضد یخ با آب بستگی به سرما و برودت هوا دارد.

ضد یخ

ضد یخ

محلول ضد یخ

محلول ضد یخ در سیستم خنک کننده از منجمد شدن مایع موجود در سیستم جلوگیری وبلوک سیلندر را از خطر ترکیدن محافظت می کند. در صورت موجود نبودن ضد یخ کافی در مایع خنک کننده ممکن است در درجه حرارتهای خیلی پایین حتی در حالی که موتور نیز کار می کند آب در منبع تحتانی رادیاتور منجمد شود. وجود مقدارکمی آب که پس از تخلیه بلوک سیلندر داخل آن باقی می ماند ممکن است در درجه حرارتهای بسیارکم حادثه ساز باشد.

وجود نشتی آب

در صورت وجود نشتی آب از سیستم خنک کننده ، با اضافه کردن ضد یخ وبه دلیل بالا بودن قابلیت نفوذ این محلول، میزان نشتی سیستم شدیدتر خواهد شد بنابراین قبل از اضافه کردن ضد یخ مطمئن شوید که در سیستم هیچ گونه نشتی وجود ندارد.
جنس ضد یخ متداولی که اثر نامطلوب روی قطعات ندارد، اتیل گلیکول است.

طریقه تهیه ضدیخ مناسب:

مقدار مناسبی ضد یخ را با نصف مقدار آب مورد نیاز برای پرکردن سیستم در داخل ظرف تمیزی مخلوط کنید. سپس این مخلوط را داخل رادیاتوری که قبلاًآن راشستشوی کامل داده اید، ریخته وبقیه حجم رادیاتور را با آب تمیز پر کنید موتور را روشن کنید و اجازه دهید که ضد یخ با آب کاملاً مخلوط شود.
درصد ضدیخ مورد نیاز(نسبت به گنجایش کل سیستم خنک کننده) در جدول زیر داده شده است.

نقطه ای که امکان یخ زدن وجود دارد

نسبت ضد یخ موجود در مخلوط

۲۶- سانتی گراد ۲۵%
۳۳- سانتی گراد ۳۰%
۳۹- سانتی گراد ۳۵%
۴۱- سانتی گراد ۴۰%
۴۷- سانتی گراد ۵۰%

 

معمولاً کارهای زیر در اول هر بهار و پاییز باید انجام شود.

 

۱- غلظت ضد یخ- ضد جوش را کنترل کنید که از حداقل ضروری (متناسب با تغییرات دمای هوا) کمتر نباشد.

۲- اندازه و شرایط ضدیخ را بررسی نمائید . در صورت کثیف بودن یا داشتن مواد ناشی از زنگ زدن فلزات آب سیستم خنک کننده را عوض کنید.

۳- دستگاه را برای اطمینان از عدم وجود نشتی ، تحت فشار (ترجیحاً وقتی ضد یخ سرد است) آزمایش کنید.

۴- در پوش و لوله متصل به در پوش رادیاتور را بازرسی کنید.

۵- لوله ها را بازبینی نمائید و محل اتصال لوله ها را محکم کنید.

۶- تسمه پروانه ها را از لحاظ سالم بودن و کشش صحیح ،کنترل کنید.

۷- در صورتی که دمای آب رادیاتور بیش از حد گرم یا سرد می شود ، ترموستات را کنترل کنید.

۸-در تمام فصول سال محلول ضد یخ در رادیاتور باشد

۹- هر دوسال یکبار تعویض گرددو زمان تعویض ابتدای سرمای هر سال می باشد.

 

علل جوش آمدن آب رادیاتور(گرم کردن موتور) در سیستم خنک کننده:

 

۱- پاره شدن تسمه پروانه یا شل بودن آن.

۲- کمی آب رادیاتور در سیستم خنک کننده .

۳- کثیف بودن رادیاتور و گرفتگی شیارهای آن.

۴- کار نکردن واتر پمپ (پمپ آب)

۵- خراب بودن ترموستات.

۶- نامیزانی دلکو.

۷- نامیزانی باد لاستیک.

۸- تازه تعمیر بودن موتور یا نو بودن موتور.

۹- بارزیاد.

۱۰- استفاده زیاد از دنده های سنگین.

۱۱- سربالائی زیاد.

۱۲- نامیزانی سوپاپها.

۱۳- عدم تنظیم فاصله پلاتین.

۱۴- شکستن پره های پروانه.

۱۵- کثیف بودن فیلتر هواکش کاربراتور

۱۶- خرابی درب رادیاتور

۱۷- سوراخ بودن رادیاتور

۱۸- سفت بودن یا کارنکردن سوپاپ ها

۱۹- سفت بودن چرخها

۲۰- خرابی آب پخش کن واترپمپ

۲۱- وزش باد مخالف

۲۲- گرفتگی اگزوز دود که عمل تخلیه براحتی صورت نمی گیرد.

۲۳- گرفتن لوله خروج بخار آب در رادیاتور

۲۴- گیر کردن ترمز یکی از سیلندرهای چرخ

۲۵- کثیفی بدنه موتور و ممانعت از تبادل حرارتی خوب

( منبع :   ۱car.ir   –   gavahinameh.org )